(Baş tarafı için bakınız: https://seyfisay.blogspot.com/2026/06/orkhan-musakhanovun-es-sindinin-vahdet_01050639069.html)
Yazarın eklediği 89’uncu dipnot ise
şöyle:
“89.
İbnü’l-Arabî, el-Futûhâtü’l-Mekkiyye, 2: 459. el-Futûhâtü’l-Mekkiyye’nin
metni şöyledir: “Eşyâyı eşyânın
‘ayn’ıyken halk edeni tenzih ederim. Gözüm O’nun veçhinden başka bir şeye
bakmadı, kulağım O’nun kelamı dışında bir şey duymadı.” Sindî’nin bu naklini
İbn Teymiyye’nin kitaplarında bulamadım.”
Sindî’nin bu naklini İbn Teymiyye’nin
kitaplarında bulamadıysan, başka bir kaynaktan da aktarmış olabilir. Fakat bu
nokta çok önemli değil.
Ancak, Endülüs iblisinin bu lafları
da saçmalık.. “Eşyayı (şeyleri), eşyanın (şeylerin) ‘ayn’ıyken halk etmek” ne
demek oluyor?
Sanki, Allahu Teala’nın yaratması
(halkı) olmaksızın eşya, eşyanın “ayn”ı olabilirmiş gibi.. O zaman Allahu
Teala’nın yaratmasına ihtiyaç yok demektir. Ya da Allahu Teala, yaratma
bakımından sınırlanmış, eşyanın (yaratılan şeylerin) kendisine tabi hale gelmiş olur.
Geri zekâlı sapık aklınca böylece
hikmet yumurtluyor.
Endülüs’ün iblisi burada durmuş mu,
hayır!.. Bir de “Gözüm O’nun veçhinden
başka bir şeye bakmadı, kulağım O’nun kelamı dışında bir şey duymadı” diyerek pisliğinin üstüne tüy dikiyor.
*
Bu sözün iki anlamı olabilir:
Birincisi, kendisinin masivadan yüz
çevirmiş, herşeyde sadece Allahu Teala’nın rızasını düşünmüş, O’nun kelamından
başka kelama itibar etmemiş olduğunu iddia ediyor olmasıdır (Gerçekte asıl itibar ettiği kelam, Plotinus gibi Eflatuncu Yunan filozoflarının zırvaları).
Bu, aklı başında hiçbir müslümanın
söyleyemeyeceği bir palavradır. Haddini bilmezlik, küstahlık ve edepsizliğin
zirvesidir. Allahu Teala şöyle buyuruyor:
“Kendilerini temize çıkarıp duranları görmedin mi? Bil'akis Allah dilediğini
temize çıkarır ve (onlar) kıl kadar haksızlığa uğratılmazlar.” (Nisa, 4/49)
“Onlar ki,
(bazen hatâ ederek işledikleri) küçük günahlar hâriç, büyük günahlardan ve
fuhşiyâttan (mutlaka) kaçınırlar. Şübhesiz ki Rabbin, mağfireti pek geniş
olandır. O sizi, gerek yerden (topraktan) yarattığı zaman, gerekse siz
analarınızın karnında bir cenin iken en iyi bilendir. O hâlde nefislerinizi
temize çıkarmayın! O, takvâ sâhibi olanı en iyi bilendir.” (Necm, 53/32)
Hz. Yusuf aleyhisselam bile, bu Mekînüddin'in (nikahlısı olmayan) kızı için aşk şiirleri yazmış sahtekâr zamparanın aksine, "Ben nefsimi temize çıkarmam" demiş bulunuyor (Yusuf, 12/53).
Evet, Allahu Teala ne buyuruyor, Endülüs’ün, Eski Yunan filozoflarından çaldığı
metafizik zırvalara kendi işkembe mahsulatını ekleyen “kitap yüklü eşeği” ne
diyor!
Kendisini “altun kerpiç” diye pazarlamış olan bu “tezek/ahbın kerpiç”in,
aktardığımız sözüyle, baktığı herşeyin Allah (Vücud), duyduğu herşeyin de Allah
kelamı olduğunu kastediyor olması da mümkün.
Zaten diğer zırvaları, sözüne böyle bir anlam yüklenmesini makul ve hatta
gerekli hale getiriyor.
Ancak, kastı buysa, yediği nanenin ilk ihtimale göre daha berbat olduğunu
kabul etmek gerekiyor. Bu, haddini bilmezliğin de ötesinde saf ve som şirktir.
Küfürdür.
*
Musakhanov'un tercümeye eklediği 90’ıncı dipnot şöyle: “İbnü’l-Arabî, Fusûsi’l-Hikem, 81.”
Bir sonraki dipnot:
“91.
İbnü’l-Arabî, Fusûsi’l-Hikem, 82-83. Sindî “Eşyâyı izhar edeni tenzih ederim …”
dışında yaptığı nakilleri İbn Teymiyye’nin kitaplarından aldı. Bu alıntıların
İbn Teymiyye’nin kitaplarındaki yerleri ve tenkidi için bkz. İbn Teymiyye,
el-Cevâbü’s-Sahîh li Men Beddele Dîne’l-Mesîh, 4: 300-301; a.mlf, er-Red ‘ale’ş-Şâzilî
fî Hizbeyhi ve Mâ Sannefehû fî Âdâbi’t-Tarîk, 165; a.mlf, el-Furkān beyne
Evliyâi’r-Rahmân ve Evliyâi’ş-Şeytân, 112, 115; a.mlf, Buğyetü’l-Mürtâd, 1:
405, 523-524; a.mlf, Mecmû‘u’l-Fetâvâ, 2: 123.”
Endülüs sapığının bu dipnota konu
olan sözü (tercüme edilen) metinde şu şekilde yer alıyor:
“O kendi nefsi için
‘Aliyy’dir ki Kendine has kemalle vücûdî emir (varlıksal iş) ve ademî
nispetlerin (yoklukla ilişkililiğin) hiçbir sıfatını dışarıda bırakmaksızın
kuşatmaktadır. Söz konusu vücûdî emir ve ademî nispetler ister örfen, aklen ve
şer’an (Şeriat’çe) övülmüş isterse de örfen, aklen ve şer’an yerilmiş olsun. Bu
ancak hâsseten ‘Allah’ ismi ile müsemma olan (isimlendirilen) içindir.”
Evet, kemal için bazı sıfatların
varlığı, bazısının da yokluğu gereklidir. Mesela kemal sahibi bir insandan söz
ettiğimizde onda ilim, hilim vs. gibi hasletlerin var olduğunu (vücûdî emir), buna karşılık ahlâksızlık,
cehalet ve rezillik gibi durumların da mevcut olmadığını (ademî nispet)
söylemiş oluruz.
Ancak, Endülüs’ün sapığı burada “Söz
konusu vücûdî emir ve ademî nispetler ister örfen, aklen ve şer’an (Şeriat’çe)
övülmüş isterse de örfen, aklen ve şer’an yerilmiş olsun” diyerek Allahu Teala
hakkında büyük bir edepsizlik yapıyor.
*
İmdi, örf (an‘ane,
gelenek, görenek, teamül, adet, töre) değişken
birşeydir, toplumdan topluma, çağdan çağa, coğrafyadan coğrafyaya farklılık
gösterir ve onun bu meselede dikkate alınması gerekmez. Satanist bir topluluğun
örfü Allahu Teala’da yerilecek sıfatlar (mesela sapıklığa izin vermemesi gibi)
bulabilir.
Akıl (yanılmayan, doğru ile yanlışı
ayırmada mihenk olan akıl) ise öyle değildir. Allahu Teala için söz konusu
olabilecek vücûdî emir ve ademî nispetlerin “aklen” yerilmiş olması mümkün
değildir.
İşte Endülüs’ün sapık eşeğinin bu lafı,
saf ve som bir akılsız olduğunu ispatlamaktadır. Akıldan nasipsiz bir eşek..
Allahu Teala için söz konusu olabilecek vücûdî
emir ve ademî nispetlerin “şer’an” yerilmiş olması ise hiç mümkün değildir.
Çünkü Şeriat’i vaz’ eden Allahu Teala’dır.
Teşbihte hata olmaz derler, şöyle bir
örnekle anlatalım: Kafasına göre kanun yapma, ilke ve devrimler icat etme
konumundaki bir diktatörü kanunları çiğnemekle suçlayamazsınız. Çünkü böyle bir
diktatörün ağzından çıkan söz, yeni bir kanun demektir. Adam yürüyen kanun, onu
kanunu çiğnemekle nasıl suçlayabilirsiniz?!
İmdi, aklı yaratan ve insana lütfeden,
Allahu Teala.. Şeriat’i vaz’ eden de Allahu Teala, ve siz Allahu Teala için söz
konusu olabilecek vücûdî emir ve ademî nispetlerin “aklen ve şer’an” yerilmiş
olmasını mümkün görüyorsunuz.
Böyle bir sapık eşeğe insan demek bile
mümkün değilken birileri velî diyorlar. Üstelik bir de tutup şeyh-i ekber (en
büyük şeyh) ilan ediyorlar.
Bu eşekten daha akılsız “ahbun/tezek
kerpiç” olsa olsa “en büyük sapık” unvanına layık olabilir, başkasına değil.
*
Hayât es-Sindî’nin Fethu’l-Vedûd
‘alâ Vahdeti’l-Vücûd isimli eserinin tercümesini okumaya devam
edelim.
İbn Arabî’nin sözlerini aktardıktan
sonra şöyle diyor (Köşeli parantezler içindeki açıklamalar tarafımızdan
eklenmiştir):
“Ona denir ki: Rab ve merbub [kendisi için bir rabbin varlığı söz
konusu olan] ikiliğini/çokluğunu isbat ediyor musun [sabit görüyor musun] ve
ikisi için birbirine mugayir [birbirinden
ayrı] ‘ayn’ [varoluş,
varlık] isbat ediyor musun [sabit görüyor musun]?
İkisini de isbat ediyorum ve ikisi için bir birine mugayir ‘ayn’ isbat ediyorum
[var kabul ediyorum] derse
ona denilir ki tenakuza [çelişkiye]
düştün.
Çünkü bir birine iki mugayir aynın tek bir ‘ayn’ olmayacağı apaçıktır. Sonra,
Rab ezelde mi yoksa sonradan mı merbubun ‘ayn’ı oldu? Eğer ezelde onun aynı
oldu derse ona denilir ki merbubun kadim [Allah’a
ait kıdem (varlığının zamansal başlangıcı olmaması) sıfatıyla vasıflanmış] olduğunu isbat ettin [sabit gördün]. Hâlbuki “Allah vardı, O’nunla
birlikte başka bir şey yoktu” (92) sözü hadîs olarak sabittir. Sonra O’nun
merbub olması O’nun ihtiyarıyla [tercihiyle]
mıdır yoksa Zâtı
için mi gereklidir [zatından
ayrılmayan bir özellik midir]? Eğer Zâtı için gereklidir derse ona denilir ki buna göre fâil-i
muhtâr [istediğini yapabilen
hür iradeli] olmadı.
O’nun fâil-i muhtâr olduğu sabittir. Merbubu îcâd ettiğinde merbubun ‘ayn’ı
oldu derse ona denilir ki O [’nun aynı merbuba (bu açıklama mütercim Musakhanov'un eklemesi)] dönüştükten sonra tagayyür ve
tebeddül etmeyen kadim zâtî ‘ayn’ı [olduğu hal (mütercimin ilavesi)] üzere kaldı mı? Hâdislere [sonradan ortaya çıkan şeylere] mahal oldu mu olmadı mı? Eğer derse
O, olduğu hal üzere kaldı ona denilir ki bunun imkânsız olduğu açıktır. Yok,
eğer derse olduğu hal üzere kalmadı ona denilir ki senin bu sözün Rabbin
rububiyetten [rablikten]
merbubiyete [bir rabbinin bulunması durumuna] intikalini ve merbubun muttasıf
olduğu [vasıflandığı] şeylerle muttasıf olmasını ve şu an
âlemde tasarrufta bulunan bir Rabbin olmamasını gerektirir. Çünkü Rab bir
kısmın diğer bir kısmında tasarrufta bulunduğu merbub oldu. Hangi cehalet
bundan daha büyük olabilir?! Hangi küfür bu küfrün üzerinde olur?!”
92 no.’lu dipnot “Allah vardı,
O’nunla birlikte başka bir şey yoktu” şeklindeki hadîsin kaynağını gösteriyor:
“Buhârî, Bed’ü’l-Halk 1.”
Teercümeyi
okumaya devam ediyoruz:
“Eğer Rab ve
merbub ikiliğini/çokluğu isbat etmiyorum, mutlak vücûdu isbat ediyorum derse
ona denilir ki bu kâfirlerin en kâfiri olan Dehriyye’nin [tabiatçıların, doğayı yaratıcı
bilenlerin] itikadının
aynısıdır. Yok, eğer ikisi için bir birine mugayir ‘ayn’ isbât etmiyorum,
aksine birinin ‘ayn’ı diğerinin ‘aynıdır’ diyorum derse bu zaman ona şöyle
denilir: Rab kimdir merbub kimdir? Hâlık kimdir, mahlûk kimdir? Kadim kimdir,
hâdis [sonradan olan] kimdir? Bu zındıklık değil de nedir?
O mevcudların ‘ayn’ıdır sözümle mevcudların vücûdu O’nun fazlının feyziyle kâin
[var] oluşundan ve zât, sıfat ve fiillerin kemaline burhan [delil] kılışından dolayı sanki O,
mevcudların ‘ayn’ı ve sanki mevcudlar da O’nun aynı olduğunu kast ettim derse ona
şöyle denilir: Daha önceki sözün doğru kabul edilirse bu yüklemi inkâr ediyor.
Doğru ifade şudur: O, mevcudların Hâlıkıdır ve mevcudlar da O’nun varlığına
delil, burhan ve şâhiddirler. O, mevcudların aynı ve mevcudlar da O’nun aynıdır
demek doğru değildir.
“Onlardan birinden de şöyle nakledildi: “Mazharlarda [“kendisinde zahir olunanlar”da, zuhura mahal olanlarda] zahir olsa da Hak mevcud-ı mutlaktır.” (93) Bu söz tam manasıyla Hâlık’ı âtıl ve yok kılmaktır şeklinde yorumlanıp reddedildi. Çünkü ıtlak [kayıt, sınırlama ve şart getirmeden genel biçimde adlandırma] şartıyla mutlak (mutlak bi şarti’l-ıtlâk) ‘ayn’larda [zihin dışındaki varlıklarda] değil, ancak zihinlerde kâin olan [oluşan] küllî-i aklîdir [akıl yürütme yoluyla yapılan soyut genelleştirmelerdir]. Şart olmaksızın mutlak (mutlak lâ bi şart) ise küllî-i tabiidir [Mesela zihinde oluşan “insan” kavramı küllî-i tabiîdir]. Eğer denilirse O, hâriçte [insan zihni dışında] mevcuddur. [O zaman şunu deriz:] Hâriçte ancak muayyen [belirli] bir şey bulunur. O’nu hariçte isbât eden [sabit gören] indinde O, muayyenden [müşahhaslardan] bir cüz [soyut küllî-i tabiînin somut bir tekil örneği] olmuş olur [Örneğimiz üzerinden gitmek gerekirse, "insan" kavramı, bugün var olmayan, 100 sene sonra doğacak insanları da kapsadığı için, küllî-i tabiî olarak insan zihni dışında mevcut değildir]. Böyle olunca Rabbin [şartsız mutlak olan] vücûdunun [varlığının] ya nefyedilmiş olması [insan zihni dışında mevcut olmaması] ya da mahlûkların vücûdunun ‘ayn’ı [kendisi] olması lazım gelir. Cüz, küllü halk edebilir mi [Parça bütünü yaratabilir mi] ?! Ya da bir şey kendi nefsini yaratabilir mi?! Veya yokluk varlığı yaratabilir mi?! Yahut bir şeyin bir kısmı o şeyin tamamını yaratabilir mi?!” (94)
Dipnotlara gelelim..
93’üncü dipnot, “Mazharlarda [“kendisinde
zahir olunanlar”da, zuhura mahal olanlarda]
zahir olsa da Hak mevcud-ı mutlaktır” şeklindeki sözle ilgili:
“93. Sadreddin
Konevî, Miftâhu’l-Gayb (Muhammed b. Kutbüddin İznikî’nin Fethu
Miftâhi’l-Gayb’ıyla birlikte), 102. Miftâhu’l-Gayb’ın metni: “Hak, kendisinde farklılığın/ihtilafın
olmadığı sırf vücûddur.” İznikî bu ibareyi şöyle şerh etmektedir: “Şeyh, bu fasılda mahzâ [salt, sırf, halis, katışıksız] vücûdu sadece vücûd
oluşuyla açıkladı. Şöyle ki mahzâ vücûd kendisinde kesret, terkip, sıfat, isim,
resim, nisbet ve hükmün olmadığı mahza vücûddur. Bil ki mahzâ vücûdla
kastedilen de mutlak vücûddur. Buradaki mutlak, bir şey olmamak şartıyla (bi
şartı lâ) mücerred [soyut,
soyutlanmış]
anlamındaki mutlak değil, şartın/kaydın olmadığı (bilâ şart)
mutlaktır. Mahzın anlamı halis demektir. Her türlü kayıttan halas olanın mutlak
olduğu malumdur. ‘Kendisinde farklılığın/ihtilafın olmadığı’ sözünden kast
edilene gelince ya kendisinde asla kaydın olmaması şeklinde yapılan bizim
açıklamamıza işarettir. Çünkü kayıtlar farklılıkların membaı ve istilzam ettikleridir
[gerektirdikleridir]. Şöyle ki lazım [gerekli olan] -ki o
ihtilaf/farklılıktır- olmadığında melzum [gerekli kılınan] -ki o kayıttır- da olmaz. Ya da onun
helliyyetine (var olup olmamasına) işarettir. Çünkü denildi ki bunun anlamı
şudur: Zahiren mutlak vücûdda bir ihtilaf/farklılık olsa da hakikaten yoktur.”
İznikî’nin şerhi (açıklaması)
lüzumsuz, hatta saçma boş laf..
“Şeyh, bu fasılda mahzâ [salt,
sırf, halis, katışıksız]
vücûdu sadece vücûd oluşuyla açıkladı” şeklindeki laf, totolojidir. “Yaşayan,
yaşamakta olandır” demek gibi bir boş gevezelik. “Mahzın anlamı halis demektir. Her türlü kayıttan halas olanın mutlak
olduğu malumdur” şeklindeki lafları da aynı durumda.
“Buradaki mutlak, bir şey olmamak
şartıyla (bi şartı lâ) mücerred [soyut,
soyutlanmış]
anlamındaki mutlak değil, şartın/kaydın olmadığı (bilâ şart)
mutlaktır” demek de
gereksiz. Zaten kastedilen bu. “Bir
şey olmamak” şartı getirdiğinizde zaten ortada “zihnin dışındaki, zihin tarafından soyutlama yoluyla üretilmeyen, zihinden bağımsız olan bir vücud/varlık” kalmaz ki onun hakkında
konuşasınız.
İznikî sonra “‘Kendisinde farklılığın/ihtilafın olmadığı’ sözünden kast edilene
gelince” diyerek zırvalarının üstüne tüy dikiyor. Sözünü “ya kendisinde asla
kaydın olmaması şeklinde yapılan bizim açıklamamıza işarettir” diyerek
sürdürüyor ki, zaten bundan başkası olamaz.
Buna bağlı olarak yaptığı “Çünkü kayıtlar farklılıkların membaı ve
istilzam ettikleridir [gerektirdikleridir]. Şöyle ki lazım [gerekli olan] -ki o
ihtilaf/farklılıktır- olmadığında melzum [gerekli kılınan] -ki o kayıttır- da olmaz” şeklindeki açıklaması da lüzumsuz
malumatfuruşluk ve ukalalık. Bunu zaten medrese tahsili görmüş ve Mantık okumuş
olan herkes bilir.
(Sık verilen bir örnek üzerinden
gidelim: “Baba olmadan
çocuk olmaz” denildiğinde
çocuk “lâzım”, baba da “melzum” olmuş oluyor. Yani adama baba diyebilmemiz için
ortada bir çocuğun bulunması gerekiyor. Çocuğun “varlığı” için baba gerekiyor,
fakat adam için baba hükmünü vermemiz de “çocuğun varlığı”na bağlı.
Kayıt
olmazsa farklılık olmaması da açık birşeydir. Mesela birisine “Bana bir kalem
getir” dediğinizde, kayıt getirmediğiniz için, nasıl bir kalem getirirse
getirsin, dediğinizi yapmış olur. Fakat “Bana ince uçlu bir kalem” getir
diyerek kayıt koyduğunuzda artık ortaya farklılık/ihtilaf çıkar.)
*
İznikî “Ya
…” diyerek lüzumsuz gevezelik yaptıktan sonra ikinci “ya”sına, yani “ya da”sına
geçiyor: “Ya da onun helliyyetine (var olup olmamasına) işarettir.”
Bu aklını sele vermiş, mantığını
yitirmiş adamın, ne dediğinden haberi yok. “Onun” derken kast ettiği şey (“Hak, kendisinde farklılığın/ihtilafın
olmadığı sırf vücûddur” sözü çerçevesinde sırf/mutlak vücudu mu kastediyor,
yoksa farklılığı/ihtilafı mı) ilk anda anlaşılmıyorsa da, zırvasının devamı,
ikincisini kast ettiğini ortaya koyuyor: “Çünkü
denildi ki bunun anlamı şudur: Zahiren mutlak vücûdda bir ihtilaf/farklılık
olsa da hakikaten yoktur.”
E dangalak, zaten baştan “Hak, kendisinde farklılığın/ihtilafın
olmadığı sırf vücûddur” şeklinde bir tanım getirmişsin, daha bunun neyini
tartışıyorsun!
Tutmuş bir de “Çünkü denildi ki bunun
anlamı şudur” diyor. Kim dedi, niye dedi, nasıl dedi? Birşeyi ispat için “Çünkü
denildi ki” diye başlayan saçmasapan cümleler kurmamız yeterli oluyorsa işimiz
kolay.
Şimdi bu haliyle bu dangalak “şerh”
yazıyor. Ve mine’l-garâib!..
Cehaletin bu kadarı ancak tahsille
olur.. “Zahiren mutlak vücûdda bir ihtilaf/farklılık
olsa da hakikaten yoktur” şeklinde bir cümle kurabilen bir adam ne “zahir”i
anlamıştır, ne “mutlak vücud”u, ne de “hakikat” kavramını..
Lafa bak, ihtilaf/farklılık zahiren
var, hakikatte yok.. Hem de mutlak vücudda..
Böyle bir dangalağın Endülüs’ün mutlak
pislik olmaya yaklaşmış olan “tezek/ahbun kerpiç”inin zırvalarının müşterisi
olmasına hayret edilmez.
(Devam edeceğiz inşallah)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder