SAPIK TASAVVUFA KARŞI KELAM (TEVHÎD) İLMİNİN İRŞADI

 

TDV İslâm Ansiklopedisi onu “Mısırlı mütefekkir (fikir adamı, düşünür), medeniyet tarihçisi ve yazar” olarak tanımlıyor.

Ahmed Emin’den söz ediyoruz..

Tâhâ Hüseyin ve Abdülhamîd el-Abbâdî, iş bölümü yaparak birlikte çalıştığı arkadaşlarıydı.

Kitapları ve makaleleriyle bütün Arap aleminde tanındı.

Türkiye’deki “oryantalizm mezhebi ilahiyatçıları”nın bugün savunmakta oldukları görüşlerin (daha doğrusu hezeyanların) birçoğu, zamanında onun tarafından savunulmuş.

(Nasıl Ehl-i Sünnet çatısı altında birçok farklı mezheb yer alıyorsa, oryantalizm genel mezhebinin çatısı altında da farklı oryantalistik mezhepler boy gösteriyorlar: Goldziher’ciler, Brockelmann’cılar, Schacht’cılar, tarihselciler, Gadamer’ciler, güncellemeciler, reformistler, maksat istismarcısı makasıdcılar vs. vs.)

*

Ahmed Emin’in Türkiye’dekilerden farkı, oryantalistik-modernist yaklaşımlar ile tasavvufçuluğu birarada götürmeyi başarmış olması..

Bu açıdan biraz “gecikmeli Kemalist” Cübbeli Felaket’i hatırlatıyorsa da, aralarında klas farkı var. Ahmed Emin bu işin süper liginde top koşturan biri, Cübbeli gibi üçüncü ligde sürünen biri değil.

Tahmin edilebileceği gibi, Ahmed Emin’in savunduğu birçok yanlış görüş Türkiye’de bugün de revaçta:

“İslâm kültür tarihi ile uğraşan ve daha çok bu sahadaki eserleriyle şöhrete kavuşan Ahmed Emîn, müsteşriklerden bilhassa Brockelmann’dan etkilenerek Batı düşünce ve tenkit metodunu eserlerinde uygulayanlardan biridir. … Art düşünceli bazı müsteşriklerin iddialarını paylaşarak Ṣaḥîḥ-i Buḫârî ve Ṣaḥîḥ-i Müslim’deki bir kısım hadislerin, özellikle de bazı şahısların faziletine dair rivayetler ile tefsirle ilgili hadislerin uydurma olduğunu, cerh ve ta‘dîl konusunda muhaddislerin tutarsızlık içinde bulunduğunu, hadis tenkidinde metnin muhtevasından çok isnada değer verdiklerini, Ebû Hüreyre’nin rivayetlerine pek güvenilemeyeceğini, İbn Abbas ile bazı sahâbîlerin daha sonra müslüman olan Ehl-i kitap âlimlerinin tesirinde kaldığını, Kâ‘b el-Ahbâr’ın İslâmiyet’i samimiyetle benimsemediğini ileri sürmesi ve benzeri görüşleri sebebiyle birçok İslâm âliminin haklı tenkitlerine hedef olmuştur.”

(Hulusi Kılıç, “Ahmed Emîn”, TDV İslâm Ansiklopedisi)

*

Bu şahıs, Kelam ve tasavvuf hakkında da ileri geri laflar etmiş bulunuyor..

Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi ona cevap olarak şunları yazmış durumda:

“Üstad Ahmed Emin’in tasavvuf ile Tevhîd ilmi (Kelam) arasındaki ilişki bahsinde tasavvufu diğerine üstün tuttuğunu söylerken ne abartıyorum ne de haksızlık ediyorum. Hatta onu [tasavvufî keşf ve ilhamı], İslam’ın aslî kaynaklarına, yani Kitab ve Sünnet’in [batın mukabili] zahirine de üstün tutuyor. Abartmadığımı ve haksızlık etmediğimi, Tevhîd ilmine karşı tasavvufu överken, onu bütün dinlerdeki tasavvufu kapsayacak şekilde methetmesi teyit ediyor. … Sanırsın ki bu ilmin tasavvufa nisbetle hiçbir kıymeti yoktur, hatta gayri İslamî bir tasavvuf olsa bile. Böyle gayri İslamî olsa bile tasavvufun üstün olmasının sebebi ise, Ahmed Emin Bey’e göre, onun, Tevhîd ilminin aksine, akıl ve mantık üzerine kurulu olmamasıdır. Üstad’ın bu düşüncesinin kaynağı, akıl ve mantığı dayanak olarak almamasının İslam’ın hayrına olacağını zannetmesidir, tıpkı bu ikisinden sakınan Hristiyanlık gibi. O yüzden, Hristiyanlığın akıl ve mantıktan uzatlaşması gibi İslam’ı da uzaklaştırmak için çaba sarfediyor. İslam anlayışı  açısından Hristiyanlığı taklid eden biri değlise bile, akıl ve mantıktan yüz çeviren hristiyan Batı düşüncesinin taklitçisidir. Bu taklid sonucunda, akıl ve mantıkla birlikte deveran eden Tevhid ilmi onun nazarında kötü hale gelmiş ve yerini tasavvufa terk etmiştir.

“… Belki de Üstad, benim akıl ve mantığa muhalefeti ayıp saymama hayret ediyordur. Çünkü Tevhid ilmini, bu ilmin alimlerinin onu akıl ve mantık haline getirmiş olmalarından dolayı ayıplıyor. Adeta hristiyan filozof Spencer gibi idare-i kelam ediyor: “Mantıkî delilden başkasına razı olmayan bu inatçı aklı terk etmek dinin hayrınadır.” Onun bu sözünü, Kıssatu’l-Felsefeti’l-Hadiseti adlı kitabının 478’inci sayfasında naklediyor. … Tasavvuf Allah’tan gelen ilham olarak temayüz etse bile, akıl Allah’ın kanunu ve insan katında resmî genel elçisi ve de ilhamın doğal ilk iniş yeri olduğu için, onun [genel] ilhamı, kendisine muhalif olan özel ilhamın önüne alınır. Bunun anlamı, ona (akla) muhalif ilhamın gerçekte ilham olmayışıdır [vehimdir]. Bundan dolayıdır ki, peygamberlerin -salevatullahi ve selamuhû aleyhim- getirdikleri şeyde akla aykırı hiçbir şey bulunmamıştır. …

“Oysa bunların (Kelamı itibarsızlaştırıp tasavvufu savunanların) mahsusat ve makulata güvenin yokluğu hususunda sarıldıkları şüphe prensipleri (ilkeleri) tasavvufa da musallat olmaya elverişlidir.”

(Mustafa Sabri, Mevkıfu’l-Akl ve’l-İlm ve’l-Âlem min Rabbi’l-Âlemin ve İbâdihi’l-Murselîn, C. 1, 2. b., Beyrut: Dâru İhyâi't-Türasi'l-Arabî, 1981, s. 263-4, 267.)

*

Burada bir duralım.

Mahsusat, hissedilenler/duyumsananlar demek..

Bundan kasıt duygular ya da psikolojik hisler değil, beş duyu algıları vasıtasıyla oluşan izlenimler.

Makulat ise “akledilenler, akılla bilinenler” anlamına geliyor. Mesela “sonsuz” kavramı akılla bilinir, mahsusattan değildir.

Ehl-i Sünnet’e göre insan bilgisinin kaynağı şu üç şeydir: Akıl, sağlam duyular, ve doğru haber.

Vahiy, “doğru haber” kapsamında yer alıyor.. Mesela ahiret ahvali duyularla gözlemlenen birşey değil.. Salt akılla da bilinemezler.

“Hakikat”e (ya da bilgiye) bu üç yol vasıtasıyla ulaşılır.. Ancak, bunlar birbirleri yerine mutlak biçimde ikame edilebilen bilgi edinme vasıtaları değlidirler..

Mesela akılla bilinebilecek birşey için duyulara dayalı şahitlik/tanıklık (gözlem, deney, tecrübe) istenemez.. Birisi çıkıp size, “Ben sonsuzluk diye bir kavramı kabul etmiyorum, doğru söylüyorsanız bana sonsuzluğu ya da sonsuz birşeyi gösterin, bir duyu organı olan gözle onu göreyim” diyemez.

Bu mesele aklın alanına girer. Böyle bir itirazda bulunan kişiye cevap bile vermez, zekâ özürlü, deli, veya sizinle kafa bulmaya çalışan bir ahlâksız olduğunu düşünürsünüz.

Buna karşılık uzayda Dünya dışında canlılar (hayat) bulunup bulunmadığı meselesi aklın değil duyuların (gözlem ve müşahedenin) alanına girer. Yani akıl yürüterek “Vardır” ya da “Yoktur” diyerek kestirip atamaz, hüküm veremezsiniz, bunun bilgisine duyusal algılarla ulaşılabilir.

*

Ancak, tasavvufçuların sapık ve/veya cahil kesimi (özellikle de vahdet-i vücutçular), “hakikat”e ancak keşf ya da ilham (sezgi) vasıtasıyla ulaşılabileceğini ileri sürmektedirler.

Bu, İslam tasavvufu ile ortaya çıkmış birşey değildir.. Aksine, İslam tasavvufuna kadîm felsefeden ve başka sapık inançlardan bulaşmış bir araz ya da arızadır.

Bu, keşf ve ilham diye birşeyin hiç bulunmaması anlamına gelmemektedir.. Keşf ve ilhamın “doğruluğu kesin” bir bilgi kaynağı olamayacağının ifadesidir. Dinî konulardaki keşf ya da ilhamın doğruluk ölçütü Kur’an ve Sünnet’e uygunluktur. Dünyevî konularda olanın doğruluk kıstası ise, vakıaya/gerçekliğe uygunluktur.

Yani esas olan keşfin kendisi değildir, “doğru haber” (Kitap ve Sünnet) ile (duyu organları vasıtasıyla muttali olunan) vakıadır/gerçekliktir.

Aklın, sağlam duyuların ve doğru haberin “doğru bilgi” kaynağı olmaları, bunlardan biri tarafından verilen “doğruluğu kesin” bilginin diğer bilgi yolları ile yalanlanmasının mümkün olmaması demektir. Teyit etmesi şart değildir, fakat yalanlayamaz.

Diyelim ki “akıl yoluyla ulaşılan kesin bir bilgi ya da aklın kesin bir hükmü” olarak bir iddia ortaya atıldı, fakat sağlam duyular bunu yalanladı.. Bu, aklın iflas etmesi ya da aklın doğru bilgiler veremiyor olması anlamına gelmez.. Buradaki hata, vehme, cehalete ve akılsızlığa dayalı bir hükme “aklın hükmü” elbisesi giydirilmiş olması şaşkınlığı ya da şarlatanlığıdır.

Mesela birinin çıkıp mucizelerin akla aykırı olduğunu iddia etmesi böyle birşeydir.. Geçmişte insanlar buna sağlam duyuları ile şahit olmuşlar ve bize “doğru haber” olarak intikal etmiştir.. Buradaki hata, kendisini “akıllı” zanneden akılsızın “akla aykırılık” ile “âdete (tabiattaki olağan akışa) aykırılığı” birbirine karıştırması, kendi gözlemlerinden hareketle tümevarım yoluyla vardığı “yanlışlanabilir” bir hükmü “yanlışlanamaz” olarak göstermeye kalkışmasıdır.

*

“Akıl” açısından keşf ve ilham “mümkün” olan birşeydir..

Sağlam duyular çerçevesindeki gözlem ve müşahedeler de bazı insanların böylesi bir mazhariyetinin bulunduğunu gösterebiliyor.. “Doğru haber” kapsamına giren hadîsler ve rivayetler de bunu tasdik ediyor.

Ancak bütün bunlar, keşf ve ilhamın “kesin bilgi” kaynağı olarak kabul edilmesini sağlamaya yetmiyor.

Şöyle bir misalle anlatıldığında belki daha iyi anlaşılabilir:

Diyelim ki mahkemede bir dava görülüyor.. Taraflar iddialarını aklî delilllerle savunabilirler, hakim de bazı beyanları akla aykırı bulup reddedebilir.. Davada sağlam duyulara sahip müşahitlerin şahitliği de önem taşır.. Mesela yaşlı başlı biri kendisinin beş yaşındaki çocuk olduğunu iddia edecek olsa, sağlam duyuların (gözün) şahitliğiyle bu iddia hemen yalanlanır. Öte yandan, yeterli sayıda şahidin/tanığın beyanı da “doğru haber” olarak nitelendirilip hükme medar bir veri olarak alınabilir. Fakat hakim “Bütün bunlar fasa fiso, benim keşfim, gönlüme gelen ilham aksini söylüyor” diyerek hüküm veremez.

Bunu dediğinde, davanın tarafları da kendi keşf ve ilhamlarını delil olarak ortaya sürme hakkına sahip hale gelirler.. Bu durumda kimin keşfinin ve ilhamının muteber olduğu hususu ayrı bir dava konusu olarak gündeme gelir.. Tek çare, başa dönülüp akla, sağlam duyuların verilerine ve şahitlerin tanıklıklarına başvurulmasıdır.

Böylece ortaya bir fasit daire (kısır döngü) çıkar.. Bu döngünün girdabı içinde boğulunmamasının tek çaresi de, keşf ve ilhamın daha baştan devre dışı bırakılmasıdır.

*

İşte, Ehl-i Sünnet uleması bunu yapmış durumda.

“Hakikat” adına keşf ve ilhamı öne sürenler ise, “Hakikat, hakikat…” diyerek hakikatın canına okumak isteyen şarlatan ve sapıklar durumundalar.

Bu, mezhepsizlerin her birinin kendi şahsına özgü bir mezhep icat etmesi, böylece ortada müslüman sayısınca İslam yorumunun ortaya çıkmasına benzemektedir.. Herkes kendi keşf ve ilhamına göre bir “hakikat” icat ettiğinde ortada hakikat diye birşey kalmaz; indî hakikatlerin savaşı başlar.

Keşf ve ilhamın doğru bilgi vermesi durumunda akla, sağlam duyu verilerine ve doğru habere aykırılık ortaya çıkmaz, aksine onlar dahi iyi anlaşılırlar.

Mahkeme ve hakim örneğimize dönelim, şayet hakim gerçekten keşf ve ilhama mazhar ise, tarafların iddialarındaki akla, duyusal verilere ve “doğru” tanıklıklara aykırı hususları daha iyi anlayacaktır.

Fakat eğer keşf ve ilham adına bunlara (akla, duyusal verilere, doğru şahitliklere) savaş açıyorsa, “Hakikat akılla, duyusal verilerle, şahitlerin tanıklıklarıyla anlaşılmaz, bunun için benim gibi bir keşf ve ilham harikası olmalısınız” diyorsa, işte o, akıl hastası değilse, muhtemelen rüşvet almış, kişisel çıkarı peşinde koşarak millete masal anlatan yalancı bir şarlatan demektir.

İşte zampara şeyh İbn Arabî gibi sapıkların durumu bu.

“Sahih” keşf ve ilham sahibi, Şah-ı Nakşbend k. s. gibi konuşur. “Tasavvuftaki seyr u sülûkten maksat nedir?” sorusuna “İcmalî olan [özet durumundaki] marifeti [manevî tecrübeyle, yaşanan haller ile] tafsîl etmek, istidlalî [aklî ve naklî delillere dayalı] olan bilgiyi de keşfe dönüştürmektir” diye cevap vermiştir.

Bir adam keşf ve ilham adına Kelam ilmine, istidlalî bilgiye, aklî ve naklî delillere ve verilere savaş açıyorsa o, tıpkı “ahbun kerpiç, ekber şarlatan” İbn Arabî gibi su katılmamış bir sapıktır..

Ya da Ahmed Emin gibi bir ahmak..

Ne kadar da çoklar!

*

Yukarıda, Şeyhülislam’ın şunu demiş olduğunu görmüştük:

“Bunların (Kelamı itibarsızlaştırıp tasavvufu savunanların) mahsusat ve makulata güvenin yokluğu hususunda sarıldıkları şüphe prensipleri (ilkeleri) tasavvufa da musallat olmaya elverişlidir.”

Şeyhülislam, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Tasavvufun Allah’a vuslat ilmi olduğu nazar-ı itibara alınırsa, Allah’ın varlığına [akli ve naklî delilller çerçevesinde] kanaat getiremeyen [illa da keşfe ihtiyaç duyan], Allah’ın varlığını kabul hususunda Tevhid ilminin delilleri kendisine yeterli gelmeyen bir kimse, tasavvuf denilen üçüncü aleme dahil olduktan sonra O’na vasıl olduğu zaman da, O’nun  gerçekten Allah’ın kendisi olduğuna kâni olamaz. Daha önce varlığını [Kelam ilminin delilleri çerçevesinde] zorunlu görmediği biri için onda nasıl bilgi oluşabilir ki?! Tevhid ilminin ikame ettiği aklî delillere inanmayarak Allah’ın varlığı hususunda şüphe içinde kalanlara Allah’ın ‘tecellî’ etmesi, o delillere itimad ederek O’na iman edenlere ise tecellî etmemesi ne tuhaftır! Kelam ilmi, Allah’ın varlığını ve birliğini ispat işini üstlenmiş, ‘o var ve bir olan’ın zatı için sınır belirlemekten kaçınmıştır. Bu ilim, O’nu tahdîd (sınırlama) ve ta’yîn (belirleme) hususunda aczini itiraf etmekte, Müslümanları bunun ötesine geçmek için uğraşmaktan men etmekte ve şöyle demektedir: “Bu meselede idrakin kavrayışındaki aczi itiraf idraktir, Allah’ın zatının sırrını araştırmak ise şirktir.” … Vahdet-i vücutçuluğuyla tanınmış olan Şeyh Muhyiddin Arabî, bu sözün sahibini –o kişi Sıddîk-i Ekber Hz. Ebubekir radiyallahu anhü olduğu halde-- cahillikle suçlama cüretinde bulunmuş, hatta şunu demiştir: “Hristiyanlar’ın hatası, uluhiyeti (tanrılığı), sair mevcudatı dışarıda bırakarak sadece Meryem oğlu Mesih’e özgü kılmalarıdır.”  (A.g.e., s. 267)

Gerçekte ahbun kerpiç olduğu halde kendisini altun kerpiç yaparak yücelten bu palavracı ve yalancı zampara soytarı, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem’i gümüş kerpiç olarak niteleyip resmen aşağılarken tutup da Hz. Ebubekir’e hiç kıymet atfeder mi?!

(Prof. Ekrem Demirli’ye, harıl harıl İbn Arabî tercümeleri yaptığı 2008 yılında, İbn Arabî’nin Hz. Ebubekir’e bu şekilde hakaret etmiş olduğunu söylemiştim. “Böyle birşey yok” dedi. Buna karşı, İmam-ı Rabbanî’nin onun bu edepsizliğine Mektubat’ta dikkat çekmiş olduğunu ifade etmiştim.)

*

Hristiyanlar’ın (İbn Arabî’nin sözünü ettiği) hatasına gelince.. Şarlatan sapığın bunun için hazırlamış olduğu sihirli formül, Ekrem Demirli’nin şu başlığı taşıyan makalesinde çok güzel anlatılmış: “Mesnevî’yi Fusûsu'l-Hikem’e Göre Yorumlamak ‘İlâh-ı Mu’tekad’ ve Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden Hikâyeler”. (Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 2005, cilt: VI, sayı: 14 [Mevlânâ Özel Sayısı], s. 347-364.)

Demirli, makalesinin sonuç bölümünde şu akla ziyan hikayeyi anlatıyor:

“Öte yandan ilâh-ı mu’tekad [“itikad edilen / inanılan” tanrı], insanın mutlaka “belirli” ve “sınırlı” bir sûrete tapma ihtiyacından kaynaklanır ve bu tavır bir bakıma tabiidir. Çünkü insanın hiçbir şekilde  bilemediği ve hakkında hüküm veremediği bir şeye tapması söz konusu olamaz. Bu durumda ilâh-ı mu’tekad, insanın bilme imkanlarının sınırlılığı nedeniyle, sınırlanır. İbnü'l-Arabî’nin dikkat çektiği şey, herkesin kendi inancındaki ilâh-ı mu’tekad’ı yegane ilâh sûreti olarak görmemesinin gerekliliğidir.”

Böylece, Şeyhülislam’ın dikkat çekmiş olduğu “tahdîd (sınırlama) ve ta’yîn (belirleme)” meselesi önümüze gelmiş oluyor.

Demirli’nin bu tuhaf lafları, bir yığın batıl faraziye/varsayım ve önyargının illüzyonist elçabukluğu ve hokkabazlığı ile aksiyom ya da postüla katına yükseltimesi anlamına geliyor. İnsanın mutlaka “belirli” ve “sınırlı” bir sûrete tapma ihtiyacı neden olsun ki?!

Evet, ihtiyaçmış, öyle diyor.

Lafa bak, manadan bile değil, suretten söz ediyor.. Sözde maneviyat okyanusunun derinliklerinden inci çıkaran, nefs terbiyesi olma vasfını kaybeden keşfçi tasavvuf hurafesinin geldiği noktaya bakın: Surete tapma.

“Çünkü insanın hiçbir şekilde  bilemediği ve hakkında hüküm veremediği bir şeye tapması söz konusu olamaz”mış.. Bu da aksiyom makyajıyla arz-ı endam eden bir başka işkembevî şuh faraziye.

Yani, tapacaksan taptığın şeyin “zat”ını bilmen, “zat”ı hakkında hüküm verebilmen gerekiyormuş.. Böylece, İslam’ın [Kelam/Tevhid ilmi tarafından “zatı bilinemez (varlığı ve birliği değil, zatı) ve zatı hakkında hüküm verilemez” olarak tanıtılan] tanrısı, Allahu Teala, kendisine tapılması “imkân”ını kaybetmiş oluyor.

Değil kendisi gibi, kendisinin “benzeri gibisi”nden bile söz edilemeyecek olan (Leyse ke-mislihî şey’ün) Allahu Teala için (Şura, 42/11) ne suret söz konusu olabilir ne de onun zatının bilinnmesi.

*

Demirli’nin şu cümlesi ise, zampara şeyh ahbun kerpiçin has halis, saf ve som müşrik olduğunu ilan etmek anlamına geliyor: “İbnü'l-Arabî’nin dikkat çektiği şey, herkesin kendi inancındaki ilâh-ı mu’tekad’ı yegane ilâh sûreti olarak görmemesinin gerekliliğidir.”

Yani “Sizden de, Allah'dan başka yalvarıp durduklarınızdan da ayrılıp gidiyor ve Rabbime duâ ediyorum” (Meryem, 19/48) diyen Hz. İbrahim aleyhisselam hata etmiş, böyle buyurdu ahbın kerpiç.

Zamparaya göre, “inanılan” tanrılar çok olabilir, sorun yok, bunu kabul etmelisin.. Eğer sen, Allahu Teala’ya suret atfetmiyorsan zaten tanrın yok demek, tanrısızsın, fakat O’na bir suret atfederek “müşrik müslüman” olma başarısını gösterirsen de yine kurtulmuş sayılmazsın, başkasının belirlediği tanrı suretine de itiraz etmemek zorundasın..

Sade suya tirit müşriklik muteber değil, illa da katmerli şirk olacak.

Bunları yazan arkadaş, Marmara İlahiyat’ta profesör.. Tasavvuf "prof"u.. Ört ki ölem!

*

(Böylesi bir garabet nasıl oluyor da kendisine ilahiyatlarda yol buluyor diye düşünüp taşınmanıza gerek yok..

İpin ucu Ibn Arabi Society’yi kurduran İngiliz istihbaratının / gizli servisinin elinde..

Doğal olarak, çağdaş uygarlık yolunda İngilizler’in adımlarını takip etmekte olan Kemalist derin devletimizin bu bahiste de onları örnek alıp almadıkları sorusu akla gelecektir.

Bizimkilerin başı kel mi, İngilizler’den neden geri kalsınlar ki, değil mi ama?

Kulakları çınlasın, açık sözlü emekli MİT’çi Yılmaz Tekin, Aktüel dergisine verdiği bir röportajında, MİT’in öteden beri birtakım edebiyatçı, yazar, şair, gazeteci, akademisyen vesairenin eline dosyalar tutuşturarak kitaplaştırmalarını sağladığını, bazen de onların kulaklarına belirli fikirleri üfleyerek bunları dallandırıp budaklandırmalarını, köpürtmelerini istediğini açıklamıştı.

MİT tarikatçıları ve tasavvuf meraklılarını kendi hallerine bırakır mı, yoksa onların önüne paketlenmiş hazır fast-food ürünler kor mu sorusu önem taşıyor.

Her yere burnunu sokan, her çevrede elemanları ve muhbirleri bulunan, sürü sepet “tesir ajanı” istihdam eden MİT’in paravan yayıncılık şirketleri kurmamış, ve birçok yayınevini de, elemanı olan “embedded” editörler vasıtasıyla istihbarat yağlı güreşçiliğinin tek ve çift sarma teknikleriyle boyunduruk altına almamış olduğunu düşünmek saflık olur.

Böyle bir ortamda İbn Arabî’nin kitaplarının bitli pazarına sahte nur yağmasını sağlamak, bir istihbarat teşkilatı için çocuk oyuncağıdır.. İbn Arabî’nin kitaplarının tercümesi için akademisyen ve mütercimlere teklif götürülür, sonra bunlara “çeviri ödülü” filan verilmesi sağlanır, kitapların reklam ve propagandası yaptırılır, olur biter. 2000’li yıllarda bana bile İbn Arabî’den çeviri yapma teklifi gelmişti.

Belirli bir maaşa talim eden bir akademisyenin “yağlı” bir teklif aldığında bunu elinin tersiyle itmesi lafta kolay, icraatta zordur

Sonra da, işte Ekrem gibi, “Gaflet anımıza rastgeldi, bu zırvaları tercüme işini kabul ettik, etmez olaydık” demek yerine her zırvaya bir kulp takmak için aklınızı yele verirsiniz.. Çırpındıkça da daha beter batarsınız.)

*

Şeyhülislam’ın ifadelerine dönelim.. Özellikle şu cümlesi üzerinde durmak gerekiyor

“Tasavvufun Allah’a vuslat ilmi olduğu nazar-ı itibara alınırsa, Allah’ın varlığına [akli ve naklî delilller çerçevesinde] kanaat getiremeyen [illa da keşfe ihtiyaç duyan], Allah’ın varlığını kabul hususunda Tevhid ilminin delilleri kendisine yeterli gelmeyen bir kimse, tasavvuf denilen üçüncü aleme dahil olduktan sonra O’na vasıl olduğu zaman da, O’nun  gerçekten Allah’ın kendisi olduğuna kâni olamaz.”

Şeyhülislam’ın şu ifadeleri meselenin daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir:

“… Allah’ın varlığı, tecrübe (beş duyu algılarına dayalı gözlem ve deney) konusu olamaz. Herşeyin varlığı tecrübe yoluyla isbat edilebilse bile, Allah’ın varlığı bu yolla isbat edilemez. Çünkü tecrübe, o şeyin sadece mevcut (var) olduğunu gösterebilir, o mevcudun “varlığı gerekli/zorunlu” (vacibü’l-vücud) olduğuna –Ki o Allah’tır ve O’nun bir ortağı bulunmaz, yani O’nun gibi varlığı zorunlu olan başka biri yoktur-- tecrübe (gözlem ve deneyim/deney, beş duyuya dayalı algılama) delalet etmez.” (A.g.e., s. 410.)

Sonradan var olanlar, varlığı “zorunlu” olmayan, “mümkün” olan şeylerdir.. Eğer varlıkları (var olmaları) “mümkün” olmasaydı, hiç var hale gelemezlerdi. Varlıkları “zorunlu” olsaydı, her zaman hep var olmaları, daha doğrusu “zaman üstü” (zamandan münezzeh) olmaları gerekirdi.

Mümkün varlıkların meydana gelmış, ortaya çıkmış olmaları, onları var eden bir “zorunlu varlık”ın bulunduğunu gösterir. Onların yok iken kendiliğinden var hale gelmiş olmaları aklen “muhal”dir, imkânsızdır. (Allahu Teala’nın vacibü’l-vücud olarak varlığının isbatı meselesini Şeyhülislam’ın kitabından bir ya da birkaç yazı ile özetleyeceğiz inşaallah.)

*

Şeyhülislam sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Tecrübecinin (pozitivist gözlemcinin) gözlemi ile bulduğu şeyin varlığının zorunlu olması, onun Allah olmasının tek alâmetidir (O’nun Allah olduğunun bilinmesini sağlayacak tek alâmet ya da kıstastır). Fakat (gözlem konusu olan) o şeyin varlığı beş duyu vasıtasıyla (tecrübeyle) anlaşılıp bilinse bile, onun varlığının zorunlu olduğu, yani yokluğunun muhal (imkânsız) olduğu, o tecrübe vasıtasıyla bilinemez. Bu, duyu organlarının (onlara dayanan deneyimin) ilgi (ya da kapsama veya idrak) alanına giren bir husus değildir. O yüzden bu hususun, bunlara ilave olarak gündeme gelecek başka bir vasıfla ifade edilmesi (başka bir bilgi kaynağına dayanılması) gerekir. Buldukları ve Allah olduğunu düşündükleri o şeyin ilelebed (sonsuza dek) var olacağını, tecrübelerinin (gözlem ve deneylerinin) ulaşamadığı (ve beş duyu vasıtasıyla algılamaları mümkün olmayan) gelecekteki günlerin yakın veya uzak bir gününde o şeyin yok olmayacağının garantisini bu tecrübecilere (pozitivist gözlemcilere) kim verebilir?! Aynı şekilde, buldukları o şeyin, tecrübeleri sahası dışında kalan (beş duyu vasıtasıyla doğrudan idrak edilemeyen) ezelde de (geçmişin derinliklerinde de) mevcut olduğu (sonradan ortaya çıkmamış bulunduğu) hususunda onlara kim kefil olabilir?! Kaldı ki, ezelî ve ebedî var oluş bile, burada asıl meselemiz olan varlığın vacipliğini (zorunlu varlık olmayı) gerektirmez, çünkü varlık bakımından zorunlu oluş, ezelen ve ebeden var oluşun üstünde (ve ondan farklı) birşeydir (zorunluluk düşüncesine salt var oluştan hareketle varamayız). (A.g.e., s. 410.)

Söz buraya gelmişken şunu söylemek gerekir: Varlığının başlangıcı bakımından ezelî (sonsuz) olanın, ebedî de olması gerekir. Çünkü geçmişe uzanan sonsuzluk “var olan, yaşanmış” bir sonsuzluk demektir. Sonsuzluk ise yok oluş ve tükeniş kabul etmez, bu, akla aykırıdır, mantıkî çelişki demektir. Tükenen, bir yerde son bulan birşey, sonsuz olamaz, sonsuz olsaydı son bulmayacaktı.

Ancak, sonradan var olun mevcudat için söz konusu olan geleceğe dönük sonsuzluk (ebedîlik) düşüncesi böyle değildir. Burada mevzubahis olan sonsuzluk, geçip gitmemiş, yaşanmamış birşey olduğu için, hiçbir zaman “fiilen” sonsuzluk olarak ortaya çıkmaz. Geriye bakıldığında daima sınırlı bir zaman dilimi görülür. Burada olan sonsuzluk sadece zihinde olan, tahayyül edilen bir sonsuzluktur, fiilen yaşanmış bir sonsuzluk değildir ve hiçbir zaman da olmayacaktır.  

*

Şeyhülislam sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Araştırmacıların duyu organlarına dayalı tecrübeleri (duyusal algıları) ile böylesi bir mevcudu keşfettiklerini, onu gözleriyle gördüklerini ya da elleriyle tuttuklarını ve o varlığın aranan Allah olduğunu iddia ettiklerini farzetsek bile, onlara, onun Allah olduğunu nerden biliyorunuz denilebilecektir. Belki de o, Allah’ın meleklerinden bir melek, veya O’nun yarattığı şeytanlardan yahut diğer varlıklardan bir varlıktır. Ve o sizi, kendisinde var olduğunu gözlemlediğiniz, şimdiye kadar bilip tanıdığınız varlıklarda benzerine rastlanmamış kuvveti ve azametiyle aldatmaktadır. Ondaki bu kuvvet ve kudret, onun “zorunlu varlık” olduğu sabit olmadıkça, onun Allah olduğunun anlaşılması için kafi gelmez. Duyusal delillerle (duyu organlarına dayalı gözlem ve tecrübe vasıtasıyla) bulduğunuz veya yakın yahut uzak gelecekte bulacağınız hiçbir şeyde bu (“varlığı zorunlu” olma demek olan) özelliği (duyusal delil eksenli olarak) asla bulamayacaksınız. Varlığı zorunlu olmayan (zorunlu olmadığı bilinen) mümkün (varlığı ontolojik açıdan mümkün kategorisinde bulunan) varlıklardan oluşan bu kâinatın mutlaka (zorunlu değil mümkün oluşu hasebiyle, varoluşu bakımından) varlığı zorunlu bir mevcuda –Ki o, Allah’tır-- dayandığını ancak aklî-mantıkî delil ile bilebilirsiniz. Dolayısıyla, O’nun varlığıyla ilgili kavrayış hakkında (O’nu beş duyu vasıtasıyla bizzat gözlemleyerek değil, ancak) duyularla algılanan (mümkün) varlıklardan hareketle (onları var hale getirecek bir yaratıcının gerekliliği dolayısıyla) hüküm verebilirsiniz. Bu bahiste, O’nu duyu organlarınızdan biriyle algılayıp müşahede etmenize ihtiyaç bulunmamaktadır. Kendisini duyu organlarıyla algılayamadığınız, varlığını ancak aklî delil ile bildiğiniz bu varlık (Allah), varlığının vacip/gerekli ve zaruri/zorunlu oluşundan dolayı (aksi takdirde mümkün varlıklar var olmayacaktı), beş duyu vasıtasıyla müşahede ettiğiniz varlığı zaruri olmayan (ontolojik açıdan mümkün) mevcudattan (varlığının sabit oluşu açısından) daha kuvvetlidir (mümkün varlıkların yokluğunu farzedebilirsiniz de Allah’ın yokluğunu farzedemezsiniz).

“Doğu’nun ve Batı’nın kendilerine meydan okuduğum modern bilim davacılarının çürütmeye güç yetiremeyecekleri bu sözlerim de bir ‘aklî delil’dir.” (A.g.e., s. 410-411.)

Evet, Allahu Teala’nın varlığı, bilgi edinme yollarından “duyu organlarının algıları, sağlam duyular” ile değil, “akıl” ile bilinir.

Ancak, Allahu Teala meseleyi sadece “akl”a bırakmamış, mucizeler ile teyit ettiği, kitaplar indirdiği peygamberleri vasıtasıyla insanları varlığından haberdar etmiştir. 

Şeyhülislam’ın beş duyu algılarına dayalı tecrübe ve müşahede (deneyim ve gözlem) için söyledikleri, manevî-batınî keşf davası için de geçerlidir.

Sözde keşf ile Allah’ı bulduklarını iddia edenlerin buldukları şeyin Allah olduğunun garantisi nedir?

Yaşadığınız manevî tecrübe sayesinde sizde oluşan bilgi Kur’an ve Sünnet ile uyumluysa ne âlâ, aksi takdirde bulduğunuz şeyin Allah ile bir ilgisi yok demektir. Belanızı bulmuşsunuzdur.

*

İşte İbn Arabî tipi vahdet-i vücutçuların buldukları şey böyle birşey.. Allah’ı bulduklarını ileri sürüyorlar fakat buldukları Allah, varoluş bakımından yaratılmış mevcudat (mahlukat) ile bitişik (vahdet halinde) bir varlık.

Allah diye anlattıkları varlık, Kur’an ve Sünnet’in anlattığı Allah değil, Plotinus gibi filozofların Allah’ı.

Allahu Teala hakkında keşf meşf safsatalarıyla itikad üretmek, Kur’an ve Sünnet’e dayanmayan iddialarda bulunmak sapıklıktır. Böyle biri Allah’a değil, olsa olsa İblis’e vasıl olmuştur.

Kâfirlerin ahiretteki imanı, Allahu Teala’yı görmekten ya da orada keşflerinin açılacak olmasından kaynaklanmıyor, yine göremiyorlar.

Onların oradaki imanı, inanmadıkları yeniden dirilişi yaşamış, daha önce dünya hayatında kendilerine haber verilenleri görmüş olmalarından kaynaklanıyor.

Fakat eğer Cennet ve Cehennem olmasaydı, insanlara “Burada bu şekilde bekleyeceksiniz” denilseydi, kâfirler yine bunun kendiliğinden, tesadüfen vuku bulmuş birşey olduğunu, Allah’ın var olmadığını, ya da var olsa bile peygamberler göndermemiş bulunduğunu iddia eder, orada da peygamberlere “Sizin bize bir üstünlüğünüz yok, yalancısınız” derlerdi.

Onları iman etmek zorunda bırakan şey, ateşte yanmaları ve azapla karşılaşmalarından ibaret. Yandıkça imanları güçlenip artacak. 

*

Bütün bunlara bağlı olarak önümüze şöyle bir soru geliyor: Allahu Teala’yı Kelam ilminin de konusunu teşkil eden aklî ve naklî delillerle değil de keşf sayesinde tanımak ne anlama gelmektedir?

Bunun görme veya görme benzeri birşey olamayacağı açıktır. Çünkü Allahu Teala, kendisini görmeyi talep eden Hz. Musa aleyhisselam’a “Beni asla göremezsin” (A’raf, 7/143) buyurmuştur.

Bu aynı zamanda, görme ile olan tanımanın (marifetin), adına keşf denilen tanımadan daha üstün olduğunu da gösterir.

Çünkü eğer tasavvuf çerçevesinde varlığı öne sürülen böylesi bir keşf gerçekten varsa, kendisine kitap indirilmiş ulu’l-azm bir peygamber olan Hz. Musa’nın bundan nasipsiz olması düşünülemez.

(Kadı Beydâvî’nin tefsirinde belirttiği gibi, ayette “Ben asla görülmem” ya da “Beni hiç kimse hiçbir zaman göremez” buyurulmuyor. Ayrıca Allahu Teala’nın Musa aleyhisselam’a “Şu dağa bak, şayet yerinde durabilirse, o takdirde beni görebilirsin” diye cevap vermesi, bunun o anda ya da dünya hayatında fiilen mümkün olmasa da, potansiyel olarak mümkün olduğunu ortaya koyuyor. Hz. Musa’nın da Allahu Teala hakkında “imkânsız” olan birşeyi istemiş, Allah hakkında caiz olmayan birşeye inanmış bulunması düşünülemez. Kıyamet Suresi’nin 23’üncü ayetinde cennetlikler için “Rablerine nazar edicidirler” denilmesi, bunun Cennet hayatına ögü bir lütuf olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu görme, dünyadaki görme gibi değildir. Nasıl ki uyanıklıktaki görme ile rüyadaki görme birbirinden tamamen farklıysa, o görme de başka birşeydir.)

*

Kelamın (Tevhid ilminin, aklın ve naklin) yol göstericiliğinden mahrum kalan, keşf ve ilhama dayanarak bağımsızlığını ilan eden bir tasavvuf, insanın yolunu kaybedip şaşırması, sapıklık okyanusunun dalgaları arasında kaybolup gitmesi sonucunu verir.

Birşeylere ulaşacaktır, fakat neye ulaştığını, ulaştığı şeyin ne olduğunu bilemeyecektir. Kristof Kolomb’un “keşf”ini akla getiren bir durum yaşanacaktır.

Hindistan’ın varlığını bazı insanlar gözlem/müşahede sayesinde doğrudan, başkaları da mütevatir "doğru haber" olarak dolaylı yoldan kesin biçimde biliyorlardı.  Gemiler, Afrika’nın güneyini dolaşarak Hindistan’a gidip gelmekteydi. Kolomb ise Hindistan’a “keşf”i ile ulaşmak istedi. Sonunda bir yere ulaştı, ve Hindistan hakkındaki “naklî” bilgisi yetersiz olduğu için, “Aha, işte burası Hindistan!” dedi. Oysa ulaştığı yer bambaşka bir kara parçasıydı. 

Ulaştığı yerin Hindistan olduğundan şüphe duyup keşf yolculuğuna devam edebilirdi, fakat menzil-i maksuda ulaşması yine de zordu. Çünkü onu bekleyen başka Hindistanlar vardı: İrili ufaklı sayısız Pasifik adası, Japonya, Filipinler, Endonezya, Malezya, Avustralya, Yeni Zelanda, Çin, Kore, Tayvan.

*

Kur’an’da imana davet akıl ve duyuların şahitliği çerçevesinde yapılır. Kâinatın/evrenin maddî (pozitivist, materyalist) işleyişi çerçevesinde deliller getirilir. Maddî gerçekliği devre dışı bırakan ya da önemsiz sayan bir keşf edebiyatı söz konusu değildir:

“Göklerde ve yerde nice deliller vardır ki, onlar bunlardan yüz çevirici kimseler olarak üzerlerinden geçip giderler.” (Yusuf, 12/105)

Bu yüz çevirme, safsata, demagoji ve mugalata ile o delilleri çarpıtma şeklinde ortaya çıkmaktadır.

İşte Kelam ilmi bu noktada devreye girmekte, o safsata, demagoji ve mugalataların ipliğini pazara çıkarmaktadır. (Selefî olduklarını söyleyenlerin anlamak istemedikleri hususlardan biri bu.)

Bu noktada “Kelamsız tasavvuf”un, (Kur’an’ın istidlal yöntemine aykırı) keşf edebiyatına sarılarak, hiç başka işi yokmuş gibi tutup Kelam (Tevhid ilmi) ile uğraşması, onu küçümsemesi, küfür ve şirkle dolaylı bir işbirliği içine girmesi anlamına gelmektedir.

Sapıklıktır.

İSLAM'IN HRİSTİYANLAŞTIRILMASI (PROTESTANLAŞTIRILMASI VE KATOLİKLEŞTİRİLMESİ) AMELİYESİNİN TASAVVUF AYAĞI

 

Çocukluğumuzda ilk hatırladığımız şeyleri düşündüğümüzde onların sıradışı ve hayatın olağan akışının dışında şeyler olduğunu farkederiz:

Bir ölüm, bir hastalık, bir cenaze, bir düğün, bir bayram, bir festival, bir fırtına, bir felaket, bir deprem, bir kaza vs…

Olağan olmayan sıradışı nesne ve olaylar her zaman dikkat çeker, birey ve toplumları etkiler, ve hafızalarda derin izler bırakır.

Bu yüzden, olağan üstü ya da dışı hoşa giden işler başaran ve beceriler sergileyenler gözlerde büyütülür, hatta bu büyütme perestiş boyutlarına ulaşır.

İşte Muhyiddin ibn Arabî adlı Endülüslü şarlatanın gözlerde büyütülmesinin nedeni de bu.. Hayatıyla ilgili olağanüstü ve sıradışı olaylar, uçmalar kaçmalar anlatıyor olması.

Bu anlattıklarına bakarak ve yazdıklarının cesametine aldanarak insanlar, onun kendisini “velîlerin sonuncusu” ilan etmesi türünden Kitap ve Sünnet’e de, akla ve mantığa da aykırı zırvalarını huşu içinde tasdik edebildiler.

*

Ne yazık ki insanlar özgüveni yüksek yetenekli palavracıların hipnotik telkinlerine ram olmaya teşneler.

Mesela ülkemizde İskender Evrenosoğlu diye biri çıkıp peygamberliğini ilan etti ve birçok kişi ona inandı.. Cenazesi bir hayli kalabalıktı.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem’in zorlu ilk yıllarında kimse peygamberliğe heveslenmemişti, fakat Arap Yarımadası’nda hakimiyet kurunca “Bu peygamberlik işinde ekmek var” diyerek peygamberlik taslayan iki sahtekâr çıktı.

Böylesi sahtekârların en başarılısı, Kadıyanîler’in lideri Mirza Gulam Ahmed gibi görünüyor.

*

Gulam Ahmed, zampara şeyh İbn Arabî’nin bir benzeri..

Ondan farkı, kendisini “en hakiki sonuncu veli” ya da “öz hakiki velilerin sonuncusu” ilan ederek daha fazla taraftar toplaması mümkünken freni patlamış kamyon gibi işi peygamberlik boyutuna taşımış olması.

Werner Keller, onun hakkında şunları yazmış durumda:

“Ahmedi Kadyanî’nin karşısına azizleri bol Hindulardan, Tibetlilerden kimse çıkamıyordu. Yaşayan Hristiyan azizi ise artık kalmamıştı. Onun olacak dediği, oluyor, ölecek dediği, ölüyordu. Bir cüretkâr ile macerası şöyle olmuştu: Lek Ram isminde Brehmen kastından ve Aryamaç mezhebinde bir Hindu, Kadyan kasabasına giderek Ahmedi Kadyani’ye ‘Kur’an Tanrı kelâmı değildir. Tanrı kelâmı yalnız Vedalar’dır. Vedalar’a olan imanım ile bana ilhamlar gelir. Sana ecelinin ne vakit geleceğini haber verebilirim” dedi. Ahmedi Kadyani, dini hakkında kati delilinin neden ibaret olduğunu Hindu’ya sordu. ‘Hindu dinimden aldığım kuvvet ile geleceği kestirmem yeter bir delildir’ cevabını verdi. Ahmedi Kadyani, ‘Öyle ise dininin yanlışlığını dindaşlarına anlatmak kolay olacaktır’ diyerek karşılıklı kehanetlerin gazetelerle yayınlanmasını teklif etti. Hindu kabul etti. Böylece bütün Hindistan, meseleden haberdar oldu: ‘Hindu’ya göre Ahmedi Kadyani üç sene içinde koleradan ölecektir. Ahmedi Kadyanîye göre Hindu altı sene içinde bir bayram günü dindaşları tarafından parçalanacak ve o günden birkaç gün sonra Pencab bölgesinde kolera hastalığı çıkacaktır. Hindistan’da böyle bahisler unutulmaz. Merak ile netice beklenir. Üç sene ve daha fazlası geçti; Ahmedi Kadyani diri kaldı. Altıncı sene bir bayram günü Lek Ram’ı öldürdüler ve bir hafta sonra Pencap’ta kolera haberleri geldi.”

(W. Keller, İnsanlar ve Mucizeler’den aktaran Hakan Yılmaz Çebi, Metafizik İstihbarat, İstanbul: Çınaraltı Y., 2021, s. 197-8.)

*

Kadıyanî’nin marifetleri Werner Keller gibi batılılara göre mucize olabilir, fakat İslam’ın mucize anlayışı içinde bu tür şeylerin yeri yok.

Çünkü mucizeler, insanların benzerlerini yapmaktan “aciz” kaldıkları şeylerdir.

Kadıyanî’nin kehaneti ise, cinler (şeytanlar) vasıtasıyla hayata geçirilebilecek birşey.. Şeytanlar, sürekli vesvese verip telkinde bulunmak suretiyle, üzerlerinde “kontrol” kurdukları insanlara (günah olan) pekçok işi yaptırabilmektedirler.  

[Cinler (Ki şeytan dediğimiz varlıklar bunlardandır) ile şeytanlaşmış insanlar birbirleriyle yardımlaşırlar: “Ve (Allah) o gün, onları hep berâber bir araya getirecektir. ‘Ey cinler (şeytanlar) topluluğu! Şüphesiz ki, insanlardan (inkârcıları) çoğaltmak istediniz!’ (denilecek). Onların insanlardan olan dostları diyecek ki: ‘Rabbimiz! Birbirimizden faydalandık ve bize takdîr ettiğin ecelimize ulaştık!’” (En’âm, 6/128)

İnsanlar, cinciler ve büyücüler vasıtasıyla cinlerden faydalanabiliyor, onlar vasıtasıyla başka insanlara zarar verebiliyorlar. (Bu cincilik/büyücülük işlerine istihbarat teşkilatları da "parapsikoloji" gibi artistik adlar vererek bulaşıyorlar. Merhum Kadir Mısıroğlu bir kitabında bazı MİT'çilerin de bu işlerle meşgul olduklarını yazmış durumda.)

Cinler/şeytanlar, vesvese vermek suretiyle insanlar üzerinde “zihin kontrolü” denilen olayı gerçekleştirebilmekte, düşüncelerini yönlendirebilmektedirler. Bundan kendilerini koruyabilenler, zikir ehli olup Allahu Teala’yı hatırlayanlardır: “(Allah'tan) gerçekten sakınanlar (takva sahipleri), kendilerine şeytandan bir vesvese dokunduğu zaman, hatırlayıp derhâl (hakikati) gören kimselerdir.” (A’râf, 7/201)

Bu yüzden “insan şeytanları” (şeytanlaşmış insanlar) zikir ehli insanlardan rahatsız olurlar. Bu konuda, dostları olan ve kendileri üzerinde “zihin kontrolü” kurmuş olan şeytanlarından da teşvik ve destek görürler: “… Ve şüphesiz ki şeytanlar, dostlarına, sizinle mücâdele etmeleri için elbette telkinde bulunurlar. Eğer onlara uyarsanız, muhakkak ki siz de kesinlikle müşrik kimselersinizdir.” (En’âm, 6/121) “O zaman (Bedir günü) şeytan onlara amellerini süslü göstermiş ve: ‘Bugün insanlardan size galip gelecek kimse yoktur ve şüphesiz ben de size yardımcıyım!’ demişti….” (Enfal, 8/48)]

*

Bu tür kehanetler, istihbarat teşkilatları / gizli servisler (ve onların yöntemleriyle çalışan örgütler) eliyle de, “kendini doğrulayan kehanet” kontenjanınından hayata geçirilebilir.

Bir adamın etrafındaki birkaç kişiyi tehditle, şantajla veya para ile satın alabilir ve suikast için kullanabilirsiniz.. Dünyada, üç beş kuruş için her haltı karıştıracak nice insan var!.

Yine, bir salgın hastalığın yayılması için insanların içme suyu kaynaklarına vesaire müdahalede bulunabilirsiniz.

Wikipedia, “Kendini gerçekleştiren kehanet” başlığı altında şunları söylüyor:

Amerikalı sosyologlar W. I. Thomas ve Dorothy Swaine Thomas, bu olguyu araştıran ilk Batılı bilim insanlarıydı. … Amerikalı sosyolog Robert K. Merton, araştırmayı sürdürdü ve "kendini gerçekleştiren kehanet" terimini ortaya atan ve "doğru veya yanlış bir inanç veya beklentinin, istenen veya beklenen bir sonucu getirebileceği" fikrini popülerleştiren kişi olarak kabul edilir. Filozoflar Karl Popper ve Alan Gerwith'in çalışmaları da bu fikre katkıda bulunmuştur. 

Kavramın erken bir öncüsü Edward Gibbon'un Roma İmparatorluğu'nun Gerileyişi ve Çöküşü adlı eserinde ortaya çıkar: "Birçok çağ boyunca, kehanet, her zamanki gibi, kendi başarısına katkıda bulunmuştur".

*

Mucize şöyle olur: Mesela adama, 50 sene önce ölmüş olan babasının mezarını göstermesini söylersiniz. Mezarın başına gider ve adamı diriltirsiniz..

İşte bunu Hz. İsa aleyhisselam yapmaktaydı.. Hangi “zamane peygamberi” böyle bir mucize gösterebilir?!

Ya da, bir sopayı alırsınız, yere atarsınız ve o, mesela bir aslana dönüşür.. Hz. Musa aleyhisselam böyle birşeyi yapıyor, elindeki asayı bıraktığında yılana dönüşüyordu.

[Mucize, peygamberler için alamet-i farika konumundadır, bu yüzden, sahte peygamberler mucize kabul edilebilecek olağanüstülükler sergileyemezler.

Fakat, Tanrı olduğunu iddia eden bir kimse, mucize benzeri olağanüstülük gösterebilir. Çünkü, akıl, bir insanın Tanrı olamayacağının anlaşılması hususunda tek başına yeterlidir. Peygamber içinse böyle bir durum söz konusu değildir. Akıl bu konuda tek başına hüküm veremez.

Bu yüzden peygamber, doğa yasası denilen doğal düzenlilikleri/adetleri geçersiz kılan işleri pozitivist/materyalist/maddesel düzeyde gösterir, sadece akla değil, aynı zamanda duyusal algıya hitap eder.

Şayet sahte peygamberler de olağanüstülük gösterebilseydi, insanlar peygamberlerin hakikisi ile sahtesini ayıramama konusunda mazur hale gelirlerdi.

Tanrılık iddiasında ise durum farklıdır.]

*

Bu mucizeler, Hz. Musa ile Hz. İsa’nın vefatıyla birlikte sadece anlatılan, nesilden nesile sözlü ya da yazılı olarak aktarılan rivayetler olarak kaldı.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem’in Kur’an mucizesi ise “süreklilik” özelliği taşıyor.

Yani Rasulullah s.a.s. döneminde ne kadar mucize idiyse bugün de o kadar mucize..

Kur’an, Peygamber Efendimiz s.a.s. döneminde olduğu gibi bugün de tüm dünyaya meydan okuyor, “Yapabiliyorsanız bir surenin (Ki tek satırlık sureler var) benzerini getirin" diye sesleniyor.

Cevap, “yapay zeka”lı şu çağda bile “sessuzluk”..

Yapmaları gereken şey, görünüşte çok basit.. Mesela tek satırlık Kevser Suresi’nin başına ya da sonuna aynı üslup özellikleri taşıyan ve konu bütünlüğü gösteren bir satır eklemiş olsalar, evet tek bir satır, meydan okuyuşa cevap vermiş olacaklar.

*

Diyelim ki bir surenin üslup özellikleri ve konusu zor geldi, elde onlarca kısa sure var, beğenip seçip istediklerini alabilirler..

Fakat kimsede tık yok.

Mesela Bâkî, Kanunî’nin meşhur gazelindeki beyitlerin başına üçer mısra ekleyerek “tahmîs” (beşleme) yazmış.. Yapmaları gereken şey, buna benzer birşey:

Câme-i sıhhat Hudâ’dan halka bir hil’at gibi
Bir libâs-ı fâhir olmaz cisme ol kisvet gibi
Var iken baht u saâdet, kuvvet ü kudret gibi

Halk içinde mu’teber bir nesne yok, devlet gibi
Olmaya devlet cihânda, bir nefes sıhhat gibi.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem, risaleti kıyamete kadar geçerli son peygamber olduğu için, mucizesi de bitmeyen, tükenmeyen, kesilmeyen, son bulmayan bir mucize.

*

Günümüzde dünya genelinde sayıları 2 milyon civarında olan Kadıyanîler’in (Gulam Ahmed’in peygamberliğine inananların) internet sitesi ise “Vadedilen Mehdi Hz. Ahmed’in Hayatı” başlığı altında şunları söylüyor:

Mirza Gulam Ahmed Hazretleri, 13 Şubat 1835’de (14 Şevval 1250 H.) Hindistan’da Kadiyan adlı köyde doğdu…

Evinde sakin bir çocukluk geçiren Ahmed, çok az tahsil gördü ve on altı yaşındayken evlendi. Sakin uysal huylu ve düşünceye dönük yaratılışından dolayı daha çok küçük yaşlarda dine yönlendirildi. Zamanının çoğunu Kuran okumaya adar ve babasının malına ve mülküne pek fazla rağbet göstermezdi. Çocukluğunda bile ailesi ile ilgili konularda birçok doğru rüya görerek herkesi hayrete düşürdü.

… O daima İslamiyet’in durumunu düşünürdü. …

Ahmed, İslam dinini müdafaa etmek için ilk önce yerel gazetelerde yazılar yazmaya başladı. 1865’de, Hz. Muhammed (s.a.v.)’i gördüğü bir rüyasından sonra İslamiyet hakkında mükemmel bir kitap yazmaya koyuldu. “Berahin-i Ahmediye” adlı bu kitabın masrafları birçok dindar Müslüman tarafından karşılandı. İslamiyet’i korumak amacıyla yazdığı bu kitabın dört cildi 1879-1884 yılları arasında çıktı ve büyük yankılar yarattı. Düşmanları O’nun meydan okumalarının hiçbirisine cevap veremediler.

Ahmed, 1882’de Allah tarafından gelen bir vahiy vasıtasıyla muslih [ıslahçı, düzeltici] olarak görevlendirildiğini ve uzun ve yorucu bir işin kendisini beklediğini öğrendi. 27 Ramazan 1884’de Cuma günü “Kırmızı Damlalar” olarak bilinen mucize oldu. Allah’ın ilahi bir belgeyi imzaladığını gördüğü bir rüyada, ilahi mürekkep, kırmızı damlalar halinde elbisesinin üzerine damladı. Bundan sonraki dört sene, Arya Samac adlı Hindular ve Hıristiyanlarla mücadele ederek geçti. İsa (a.s.)’ın gerçekten vefat etmiş olduğunu ve bir gün tekrar gökten inmeyeceğini ilan etmesi Hıristiyanlarla mutaassıp Müslümanları hiddetlendirdi. …

Huşyarpur’da, 1886 Şubat ayında kırk günlük oruç ibadeti ve dualardan sonra, Allah, kendisine adının yeryüzünün dört bir köşesinde duyulacak bir erkek çocuk ihsan edileceğini vahyetti.

… 1890 yılı O’nun hayatının dönüm noktası oldu. Bu tarihte O, Müslümanların nesiller boyunca gelmesini beklediği Vadedilen Mehdi ve Mesih olduğunu ilan etti. …

Ahmed’den mucize istediler. Kendisi niçin ölüleri diriltip geri getiremez, yahut ay ve güneşin yolunu neden değiştiremezmiş? Allah imansızları memnun etmek için varolan tabiat kanunlarını değiştirmez. Dini diriltecekleri yerde böyle “Mucizeler”; hilekarlık suçlamalarıyla kuruntuya, sihire üstü kapalı ve gizli bilgiye meydan vereceklerdir. Ahmed Hazretleri birçok gerçek mucize gösterdi, lakin düşmanları bu mucizeleri göremediler.

… Ertesi sene 1897’de İslamiyet’e düşman olan ve iğrenç saldırılarda bulunan Hindu lideri Pandit Lek Ram, önceden verilen haberlere göre öldü.

*

Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi, vahdet-i vücud meselesine Mevkıfu’l-Akl’ın üçüncü cildinde geniş yer ayırmış olmakla birlikte, birinci ciltte de kısaca değinmiş durumda.

Ona göre, vahdet-i vücud mezhebinin (görüşünün) iddiası özetle şudur: Allahu Teala’nın hakikati “vücud”dan (“varlık”tan) ibarettir, ve her mevcudda var olan şey, (Allahu Teala’nın hakikati demek olan) o “vücud”dan ibarettir, ve de bunun dışında mevcud olan (var olan) herhangi birşey yoktur.

Bu anlayışın muktezası/gereği ise, Şeyhülislam’a göre, bütün mevcudatın (var olan herşeyin) Allah olması, ve âlemin Alah ile ittihat etmiş (birleşmiş) bulunmasıdır.

Şeyhülislam buna karşı şunu diyor:

“Kitabımızın ikinci babının ikinci faslında, âlemin Allah karşısındaki gerçek konumunu beyan etmek istedik, ki o şudur: Âlem, Allah’ın gayrisidir, O’ndan başkadır (masivallahtır), O’nun sonradan olma (hâdis), yani yok iken varettiği mahlukudur (yarattığı şeydir).  İslam Kelam alimlerinin tamamının, hatta mutlak anlamda bütün Müslümanlar’ın mezhebi (tuttuğu yol) budur. Bu meselede onlara muhalefet edenler ise felsefeciler ile vahdet-i vücutçu tasavvufçulardır. Usuliddin ilmi alanınde eser kaleme alan alimler, âlemin sonradan olmuşluğu (hudûsu) meselesini yalnız felsefeciler ile tartışmış ve onların hatalarını ortaya dökmüşler, vahdet-i vücutçulara ayrıca cevap vermeye gerek görmemişlerdir.”  

(Mustafa Sabri, Mevkıfu’l-Akl ve’l-İlm ve’l-Âlem min Rabbi’l-Âlemin ve İbâdihi’l-Murselîn, C. 1, 2. b., Beyrut: Dâru İhyâi't-Türasi'l-Arabî, 1981, s. 218-9.)

Şeyhülislam özetle şunu diyor:

“… Vahdet-i vücutçu tasavvufçular Allah hakındaki görüşlerini felsefecilerin fikirleri üzerine bina etmişler, ve bundan dolayı Ehl-i Sünnet ve Cemaat ulemasının akaidinden uzaklaşmışlardır.” (A.g.e., C. 1, s. 221, dn. 1)

*

Şeyhülislam Mısır’a gidince (gitmek zorunda kalınca), Ezher Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren ulemanın ve onlardan etkilenen çevrelerin dine bakışlarının Batı’daki moda yaklaşımların etkisi altına girmiş olduğunu görmüştü.

Buna bağlı olarak “akıl” yerine “kalb/gönül” ve “maneviyat” vurgusu yapmakta, “modern” bilimin saldırısı karşısında zayıflayan inancın ancak (Batı’daki dindarlar gibi “gönül” vurgusu yapan) tasavvufî bir yaklaşımla korunabileceğini savunmaktaydılar.

Bu noktada müteşerrî (Şeriatçı) bir tasavvuf anlayışı yerine vahdet-i vücutçu ve dolayısıyla felsefî nitelikte bir (Eski Yunan’ın mirası) Tanrı ve âlem/evren/kâinat düşüncesini savunmak onlara cazip gelmekteydi.

Çünkü vahdet-i vücutçu anlayış, hem kendilerini Batılı filozoflar ayarında derin ve ince düşünceli adamlar gibi görmelerini sağlıyor, hem de sıradan insanlardan (avamdan) farklı seçkinler (havass) olmanın hazzını yaşamalarına imkan veriyordu.

Merhum Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Hoca, Bakara Suresi’nin münafıklarla ilgili 13’üncü ayetini (“Onlara: ‘Siz de insanların îmân ettiği gibi îmân edin!’ denildiği zaman: ‘Biz, sefihlerin (beyinsizlerin) îmân ettiği gibi mi inanırız?” derler. Dikkat edin, hiç süphesiz sefih olanlar ancak kendileridir, fakat bilmezler”) tefsir ederken bu “havass”lık hevesine şu şekilde değiniyor:

“... Demek ki, iman hususunda münafıkların, şüphecilerin saplandıkları özel fikir, imanın insan için bir tuzak olması ve buna göre sırasında yalnız halkı gemlemek için kullanılması noktasında toplanır ve bunun için kâfirlerle beraber yaşamak imkânını gördükleri zaman, imanın lafından bile sıyrılırlar. Mü’minler içinde yaşamaya mecbur kaldıkları zaman da imandan bahsederler. Lâkin havass (seçkinler)ın imanıyla halkın imanı arasında zaruri bir fark ve yükselme bulunacağı davasından vazgeçmezler. Halbuki İslâm dininin teklif ettiği imanın şartları, hak ve gerçeğin en genel ve en kapsamlı esas çizgileri olduğu için, imanın aslında ve şartlarında seçkinler ve halk farkı bahis konusu olamaz. Bu fark, o imanın amellerinde ve kemalinin derecelerinde bahis konusu olabilir. Genel prensiplerde eşitlik başka, bunda ilerleme meselesi yine başkadır. Halbuki şüpheciler, imanın esasını, kalbin saflığını, ihlası budalalık saydıklarından müminlere, aldatılmaya hazır, safdil, budala gözüyle bakarlar. Fakat Allah Teâlâ buyuruyor ki: ‘Şunu muhakkak biliniz ki, beyinsiz, budala, ancak o münafıkların kendileridir, fakat bilmezler.’ Gerçi onlar kendilerini, ilim ve bilgi ile herkesten yüksek görmek isterlerse de, onların ilim ile ilgileri yoktur....”

(Elmalılı M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, C. 1, sad. İsmail Karaçam ve diğerleri, İstanbul: Azim Dağıtım, s. 212.)

*

İşte, Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi’nin Mevkıfu’l-Akl’da yapmak istediği şey bu: Sahte tasavvufçuların cahilce irfan hikayelerinin ve özellikle de vahdet-i vücutçuluğun batıllığını göstermek.

Mısırlı yazarların konuyla ilgili iddialarına cevap sadedinde şunları söylüyor:

“Lakin Ahmed Emin Bey, … Allah’ın varlığının bilinmesi hususunda … (özellikle aklı esas alan) Kelam ilmine halef (yerini alacak varis) olarak (keşf ve ilham pazarı) tasavvufu gösteriyor. İlimden ziyade amel, ihlas ve nefs terbiyesi demek olan tasavvufun, Kelam ilminin mütemmimi (tamamlayıcısı) olması gerekirken, onun yerine geçecek (onu devreden çıkaracak, geçersiz hale getirecek) bir şey olarak gösterilmesini ben kabul edemem. Bu çirkin icat, daha önceleri eski gulat-ı sufiye (tasavvufçuların had bilmeyenleri) tarafından da ortaya atılmıştı.

“Bu kitabın giriş bölümünde şunu demiştim:

“ ‘Osmanlı Devleti’nin çöküşüyle birlikte İslam’ın kılıç kuvveti ortadan kalktı. Bu fetret devrinde Mısır’a hicret edince İslam’ın ilim kuvvetinin de can çekişmekte olduğunu gördüm.’ Bunu derken kastettiğim ilimlerin başında Kelam geliyor. Bu yüzden, Kelam ilmini ve onun delillerinin dayanağı olan aklı savunmak benim için bir borçtur. …

“Müslümanlar’ın dindarlıklarının zayıflaması, süphelerin bilgi arayışı içindeki insanların kalplerini kaplaması, hatta dinsizliğin imana galip gelmesi, müslüman Doğu’da, Batı’nın modern bilim aracılığıyla Doğu’nun dinine savaş açmasıyla başladı. Batılılar [kendi dinlerine bakarak] dindeki bilimsel yönleri zayıf buldular ve İslam ülkelerindeki taklitçi avaneleri onların bu kanaatlerini [İslam’a uyarlayarak] hemen tasdik ettiler. Batı dinsizliğinin Doğu’da yayılması, onların yegane istila vasıtası olan modern bilimin ortaya çıkması yüzünden oldu, Doğu’da son yüzyıllarda tasavvufun zayıflamış olması nedeniyle değil.

“Batı’nın modern bilimi, İslam’ın uzun asırlar boyunca dayanmış bulunduğu bilimsel delillere karşı savaş açtı, tasavvufa değil. Çağın insanlarının çoğunun zihinlerine dinsizlik, Batı’nın modern biliminin Kelam ilminin bilimsel delillerine karşı açtığı savaş yüzünden girmiş bulunuyor. Bundan dolayı karşı saldırının aynı yönden yapılması, savaş açılan cephede gerçekleştirilmesi gerekir. Yani savaş, (nasıl başladıysa öyle devam etmeli) iki bilim (İslam’ın Kelam ilmi ile Batı’nın modern bilimi) arasında yaşanmalıdır, İslam’da aralarında çatışma bulunmayan bilim ile psikolojik halet (tasavvufî hissiyat, mistik heyecan, maneviyat) arasında değil.

“Doğu’daki Batı’ya öykünen çağdaş çömezler, Batı dinsizliğinin dinlere karşı, duyularla algılanmayan hiçbir şeye inanmayan (pozitivist) modern bilim vasıtasıyla harp ettiğini gördüler ve modern bilim ile dinsizliğin safında yer aldılar. Daha sonra ise bunlardan bazıları, Batı’daki hristiyan dindarların, dinlerini aklın ve bilimin pençesinden kurtarmak için maneviyatçılığa (mistisizme, spiritüalizme, ahlâk ve gönül vurgusuna) yapıştıklarını görünce, onları taklid ederek dine yanaştılar. Fakat bu taklitçiliklerinin bir sonucu olarak aklı ve ilmi küçümsediler. Buna bağlı olarak, dinsizlikle olan savaşımızda silahımız durumunda bulunan Kelam ilmini de, akıl ve mantık üzerine kurulu olduğu için aşağıladılar. 

“Halbuki, böylesi bir maneviyatçılığın ilmî değeri, taassub (bağlılık ve adanmışlık) değerinden ibarettir [Taassub, asabe ve asabiyet kelimeleriyle aynı kökten geliyor] ve akıl ve mantığa karşı hüccet olamaz. Bizim ise bu meselede ne böylesi bir maneviyatçı taassuba ne de bu bağlamda tasavvufa ihtiyacımız vardır. Dinsizlik karşısında dindarlığı savunma hususunda böylesi bir çareye başvurmamız gerekmediği gibi, İslam ile diğer dinler arasında bu türden (maneviyata, gönle önem verme anlamında) bir yakınlık kurmaya da gerek yoktur. Tasavvufa ancak İslam dahilinde, nefsi onun ahkâmıyla amele yöneltmek hususunda, usuluddîn olan Kelam ilmi ve onun bir dalı olan Fıkıh sayesinde daha önce inanç ve fikir müslümanı olmuşken artık amel müslümanı olacak şekilde nefsi terbiye için ihtiyaç duyarız (yoksa onun vasıtasıyla Batı’nın modern biliminin saldırısını savuşturmak için değil).”

(Mustafa Sabri, C. 1, s. 261-3.)

*

Hiç kuşkusuz, vahdet-i vücutçu bir Allah inancı, protestanı ve katoliği ile bütün bir hristiyan dünyasının takdirine mazhar olma istidadına sahip..

Çünkü, Allahu Teala’ya (Meryem’den olma) bir çocuğun babalığını yakıştıran çirkin manyaklık, bir ayet-i kerimede geçen “Attığın zaman sen atmadın…” ifadesinden hareketle Halik ile mahlukatını aynı “vücud” çuvalının içine tıkan manyaklıkta, Allah Celle Celalühu’yu “İsa’ya baba yapma” potansiyelini görecektir.